Промотивниот настан за проектот „Преродба на забранетите истории“ (Rebirth of Forbidden Histories – RoFH) се одржа во Белград, Србија, од 1 до 4 септември 2026 година и опфати јавен собир, придружни активности и интерен состанок на партнерите. Проектот обединува седум организации од шест земји од Западен Балкан со цел да ги истражи занемарените квир истории од 20 век преку истражување, дигитална архива и јавни уметнички тури. Со адресирање на исклучувањето на ЛГБТИК+ искуствата од доминантните претстави за минатото, проектот ќе придонесе кон признавањето на овие заедници и кон поинклузивно разбирање на заедничката историја на регионот.
Низ Западен Балкан, сеќавањето на Втората светска војна, авторитаризмот и конфликтите од 1990-тите останува фрагментирано и често е обликувано од етнички исклучиви наративи. Проектот RoFH ги истражува историите на прогон на квир лица во услови на фашистички, нацистички и други авторитарни режими, вклучително и затворањето и смртта на геј мажи во нацистичките концентрациони логори, како и нивната маргинализација во повоеното сеќавање. Проектот се осврнува и на ЛГБТИК+ искуствата за време на конфликтите од 1990-тите, вклучително и нивниот придонес кон антивоениот отпор, феминистичкото организирање и солидарноста над националните и етничките поделби.
На јавниот настан се поврзаа уметници, истражувачи, активисти, едукатори и културни работници. Програмата ги претстави целите, методологијата и планираните активности на проектот, по што следеа дискусии за сеќавањето, спорните истории и јавните наративи. Во рамки на партиципативната сесија, учесниците беа поканети да споделат перспективи за недоволно застапените истории и пристапите кон сеќавањето, со што беа обезбедени согледувања за следните активности. Регионални квир уметници претставија дела и проекти во развој, создавајќи можности за размена и соработка. Учесниците присуствуваа и на претставата „Поша“ во Малиот театар „Душко Радовиќ“ во рамки на Неделата на гордоста во Белград. Претставата ги истражува испреплетените транс и ромски идентитети на Балканот, одразувајќи го фокусот на проектот на маргинализираните искуства. Програмата заврши со заедничка рефлексија и претставување на можностите за понатамошно вклучување.
На јавниот настан учествуваа 115 лица: 64 жени, 48 мажи и 3 небинарни лица, од Србија (94), Косово (3), Хрватска (3), Босна и Херцеговина (8), Северна Македонија (4) и Црна Гора (3).
На интерниот состанок на партнерите учествуваа 20 претставници на партнерските организации, кои дискутираа за методологијата, одговорностите, координацијата, финансиските процедури и следните чекори, и го воспоставија Интердисциплинарниот совет за сеќавање.
Проектот го предводи Heartefact, а партнерството го сочинуваат Група COME OUT, Младинска иницијатива за човекови права – Хрватска, Јувентас, Контакт, Коалиција МАРГИНИ и Младинска иницијатива за човекови права – Косово.
Финансирано од Европската Унија. Ставовите и мислењата изразени во овој текст се единствено ставови и мислења на авторот/авторите и не ги одразуваат нужно ставовите на Европската Унија или на Европската извршна агенција за образование и култура (EACEA). Европската Унија и органот што го доделува грантот не можат да се сметаат за одговорни за нив.
